Janet Harries, Barnwr sy’n Derbyn Ffi a Dirprwy Lywydd Tribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru

Ar ôl cymhwyso fel bargyfreithiwr, cwblheais gyfnod disgybledd mewn set flaenllaw o siambrau yng Nghaerdydd ym 1979. Dim ond un aelod benywaidd oedd yn y siambrau hynny, ac ychydig iawn o ferched eraill oedd yn ymarfer yn unrhyw le yng Nghymru; lefel o gynrychiolaeth a adlewyrchwyd ar draws y farnwriaeth bryd hynny. Dilynais fy ngyrfa hwy yn gweithio yn y Llys Ynadon fel uwch-gynghorydd cyfreithiol gyda chyfrifoldeb dros bob agwedd ar y Panel a’r Llys Ieuenctid. Yn 2002 fe’m penodwyd drwy broses y Comisiwn Penodiadau Barnwrol yn Farnwr Tribiwnlys yr Haen Gyntaf sy’n derbyn ffi yn yr awdurdodaeth Mewnfudo a Lloches, ac wedyn yn 2007 fe’m penodwyd i Dribiwnlys Adolygu Iechyd Meddwl Cymru (MHRTW) fel aelod cyfreithiol sy’n derbyn ffi.

Yn 2010 cefais fy mhenodi i eistedd yn yr Uwch Dribiwnlys, yn y Siambr Lloches a Mewnfudo ac yn 2014 cefais fy mhenodi’n Ddirprwy Lywydd MHRTW.  Yn 2018 cefais fy mhenodi i Banel Cleifion Cyfyngedig MHRTW, sy’n delio â chleifion sy’n cael eu cadw ar ôl cael eu cyhuddo neu gael euogfarn am droseddau.

Ar ôl dal yr ystod hon o benodiadau barnwrol ar yr un pryd dros nifer o flynyddoedd tra’n dal yn gyflogedig, penderfynais newid cwrs i ddim ond gweithio i MHRTW – mae hynny’n parhau i gyflawni fy mlaenoriaeth o weithio mewn awdurdodaeth gyda phobl yn rhan greiddiol ohoni. Mae rhyddid cleifion sy’n cael eu cadw yn ganolog i’r awdurdodaeth ac mae’r pwerau sylweddol sydd gennym yn darparu mesur diogelu annibynnol a hanfodol ar gyfer y bobl hynny.

Gall y gwaith fod yn heriol ar adegau ac mae angen darllen a deall llawer iawn o wybodaeth mewn cyfnod byr o amser. Nid yw’n anarferol llywyddu dros ddau wrandawiad mewn diwrnod, teithio rhwng gwahanol ysbytai yn y gorffennol ac yn fwy diweddar llywyddu dros wrandawiadau o bell er mwyn dod i benderfyniad terfynol ym mhob achos. Bu angen cryn hyblygrwydd o ran arferion gwaith er mwyn delio â’r cyfyngiadau a achoswyd gan y pandemig, a bu’n rhaid i bob un ohonom yn y farnwriaeth ddysgu llawer iawn mewn amser byr er mwyn ennill lefel uchel o sgiliau TG i fynd i’r afael â’r heriau hynny. Mae sgiliau rheoli amser a phrydlondeb yn hanfodol. Gall y gwaith fod yn anodd yn emosiynol ond mae’r un mor foddhaol gan fod y penderfyniadau rydych chi’n eu gwneud yn cael eu rhoi ar waith ar unwaith bron bob tro.

Mae gwaith tîm yn hanfodol i’r broses o eistedd fel panel gyda chydweithwyr meddygol a lleyg i wneud penderfyniadau ar y cyd. Gyda’n gilydd, rydym yn rhannu’r cyfrifoldeb o gynnal ymarfer cydbwyso rhwng rhyddid yr unigolyn a diogelu’r cyhoedd. Mae gwaith tîm yr un mor bwysig yn fy rôl fel Dirprwy Lywydd MHRTW.  Cyfuniad o’r rolau hyn a ddaw’n waith barnwyr tribiwnlys cyflogedig. Mae’r swyddi hyn yn cael eu creu o’r newydd drwy’r ymarfer dethol hwn gan y Comisiwn Penodiadau Barnwrol, ac ar y diwedd bydd rôl y dirprwy yn cael ei dileu’n raddol.  Bryd hynny, rwy’n bwriadu ymddeol.

Yn ogystal ag eistedd, bydd yr ymgeiswyr llwyddiannus ar gyfer swyddi’r barnwyr tribiwnlys cyflogedig yn cefnogi ac yn cynorthwyo’r Llywydd ym mhob agwedd ar ei rheolaeth farnwrol o MHRTW. Rwyf wedi mwynhau’r her a’r amrywiaeth yn y rôl hon o wneud penderfyniadau yng nghwrs achos, rhoi cyngor ar y gyfraith a gweithdrefnau i’r weinyddiaeth a’r aelodau, weithiau ar frys. Mae rheoli achosion yn dasg barhaus, sy’n aml yn gofyn am benderfyniadau cyflym a chyfarwyddiadau clir. Yn aml bydd angen ystyried ceisiadau a materion cyn gwrandawiad yn brydlon, a byddant weithiau’n cynnwys materion ymarferol yn ogystal â’r gyfraith.

Mae delio â cheisiadau am ganiatâd i apelio yn gofyn am lefel uchel o wybodaeth gyfreithiol a sgiliau gwneud penderfyniadau cadarn er mwyn canfod camgymeriadau cyfreithiol.  Mae materion eraill a ddirprwyir gan y Llywydd yn gofyn am set ehangach o sgiliau er mwyn, er enghraifft, ymdrin â chwynion, i oruchwylio perfformiad a lleoli barnwyr. Rwyf wedi helpu gyda gofal bugeiliol yr aelodau; rwyf wedi bod yn fentor ac yn arfarnwr i aelodau ym mhob categori.

Rwyf wedi chwarae rhan bwysig yn y gwaith o ddatblygu a darparu hyfforddiant, yn ogystal â dirprwyo ar ran y Llywydd pan fo angen yn ei rolau ehangach sy’n cynnwys polisi, cyfrannu at ymgynghoriadau a chysylltu ag asiantaethau allanol.  Mae sgiliau drafftio da yn hanfodol er mwyn helpu i ddatblygu a chyhoeddi Cyfarwyddyd Ymarfer, canllawiau ar arferion gorau a gweithdrefnau.

Mae’n debygol nad wyf ar fy mhen fy hun o ran peidio â llwyddo ym mhroses y Comisiwn Penodiadau Barnwrol y tro cyntaf. Mae dyfalbarhau wedi fy ngalluogi i gael penodiadau barnwrol, a hefyd i symud i feysydd cwbl newydd o’r gyfraith, gan drosglwyddo sgiliau o un awdurdodaeth i’r llall.  Mae llwyddiant pellach yn y broses hefyd wedi fy ngalluogi i gael dyrchafiad ym mhob awdurdodaeth. Calonogol iawn yw gweld y cylch yn cael ei gwblhau’n llawn ar ddiwedd fy ngyrfa wrth imi gynorthwyo gydag ymarferion recriwtio’r Comisiwn Penodiadau Barnwrol yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gan wneud cyfraniad ar bob lefel at farnwriaeth sy’n fwyfwy modern ac amrywiol.

Mae llawer iawn o help ar gael ar wefan y Comisiwn Penodiadau Barnwrol erbyn hyn, gyda chanllaw ar gyfer pob cam o’r broses ymgeisio.  Mae’n broses sy’n cymryd llawer o amser, ond mae’n werth chweil gan ei bod yn agor drysau i yrfa newydd ac yn gwneud y defnydd gorau o allu cyfreithiol.  Cymerodd amser i mi ddod i ddeall y broses ac mae’n hawdd cam-ystyried yr amser y mae ei angen.  Byddwn i’n eich cynghori i ddechrau eich cais cyn gynted â phosibl er mwyn manteisio ar y cyfle cyffrous hwn.

%d bloggers like this: